44.FST Schody, schody, schody

AT Warszawa

W swoim eksperymentalnym filmie Schody (1987) Zbigniew Rybczyński niespodziewanie umieścił grupę amerykańskich turystów w samym środku słynnej sceny masakry na schodach odeskich z Pancernika Potiomkina Eisensteina. Turyści ci beztrosko robią zdjęcia i jedzą hamburgery pośród rozgrywającej się rzezi – pozostając jedynie zdystansowanymi obserwatorami cudzego cierpienia. Ten przewrotny gest stał się dla nas punktem wyjścia do refleksji nad tym, jak przemoc jest oglądana, konsumowana i reprezentowana.
Na scenie ofiary spotykają się z obserwatorami, historyczne obrazy przenikają się ze współczesnymi spojrzeniami, a monumentalna przemoc zderza się z banalnością turystycznego doświadczenia. Wychodząc od koncepcji Rybczyńskiego, przedstawienie zadaje pytanie o to, co dzieje się dziś z naszym współczuciem, kiedy wojna staje się obrazem, atrakcją albo towarem. Patrzymy na sposoby ukazywania konfliktów w świecie, w którym doświadczenia wojenne zostały skapitalizowane i wchłonięte przez kulturę masową.
Dawne dyskursy oswajające grozę wojny przestają działać, a język opisu wojennej traumy szybko się wyczerpuje. Po pierwszym szoku następuje zobojętnienie – widzowie przyzwyczajają się do obrazów przemocy, które przenikają do głównego nurtu. Schody, schody, schody stają wobec wyzwania: jak dzisiaj „zagrać wojnę” na scenie? Jak opowiadać o współczesnych konfliktach zbrojnych, by naprawdę poruszyć widza, zamiast dostarczać mu kolejnych „atrakcyjnych” obrazów przemocy do obejrzenia?

W tekście wykorzystano fragmenty następujących utworów:
„Kniaź Potiomkin” Tadeusz Miciński, „Monsieur, albo książę ciemności” Lawrence Durrel. Licencja na korzystanie z ilustracji muzycznej została udzielona przez Stowarzyszenie Autorów ZAiKS.

Czas trwania: 1 godz. 50 min.
TW: dym sceniczny, efekt stroboskopowy.

Reżyseria i koncepcja wizualna: Wojciech Faruga
Dramaturgia i opracowanie muzyczne: Maciej Jaszczyński
Scenariusz: Wojciech Faruga, Maciej Jaszczyński
Konsultacje fortepianowe: Ewa Bukała
Asystentki reżysera: Nela Maciejewska, Olga Głowińska
Asystentka reżysera światła: Helena Rakovich
Fotosy: Bartek Warzecha

Obsada:
Zofia „Cynka” Derwich – SASZA
Oliwia Hołozubiec – ASYSTENTKA
Jakub Jankiewicz – GOSPODARZ, ŻOŁNIERZ 2
Katarzyna Łubik – DZIENNIKARKA
Nela Maciejewska – OLGA
Małgorzata Nowińska – ŻONA
Damian Pelc – FOTOGRAF, ŻOŁNIERZ 1
Piotr Zapert – MĄŻ

Premiera: 21 listopada 2025 r.